darewit Inkubatory do jaj animar terrarystyka Poid?a, karmid?a, inkubatory, siatki
(zwierz?ta, og?oszenia)
Og?oszenia, zwierz?ta,



papuga, aleksandreta Rzadkie w europejskich hodowlach

Aleksandretta krótkosterna

(łac.: Psittacula eques)
(Ang.: Mauritius Ring-necked Parakee)

Wstęp
Wśród liczącego 90 rodzajów i prawie 390 gatunków rzędu papugowych (Psittaciformes) dużą grupę stanowią ptaki powszechnie znane, często spotykane i rozmnażane w hodowlach prywatnych i publicznych. Są jednak wyjątki. Jest grupa gatunków, których przedstawiciele od zawsze należeli do najrzadszych ptaków zarówno w środowisku naturalnym, jak i w hodowlach. Jednym z nich jest bohaterka tego artykułu. Mało brakowało i wyginęłaby zupełnie. W połowie lat 80. XX wieku jej całkowitą liczebność szacowano na zaledwie kilkanaście osobników. Na szczęście udało się ją uratować. W sierpniu 2013 roku miałem niezwykłą okazję oglądać jedynego osobnika tego gatunku, który żył wówczas na świecie poza swoją rodzimą wyspą.


Opisanie i systematyka
Papuga ta jest jednym z 16 przedstawicieli rodzaju Psittacula (aleksandretta), spośród których trzy są już niestety wymarłe. Ponadto dawniej wyróżniano jeszcze jeden takson w tym rodzaju, ale okazał się on być mieszańcem międzygatunkowym. Aleksandrettę krótkosterną opisał naukowo w 1783 r. holenderski fizyk i przyrodnik Pieter Boddaert (1730-1795). Do niedawna powszechnie używaną nazwą łacińską gatunku była Psittacula echo nadana jej w 1876 r. przez dwóch braci, ornitologów angielskich – prof. Alfreda Newtona (1829-1907) i sir Edwarda Newtona (1832-1897). Obecnie nie jest ona uważana za obowiązującą. Jest to takson monotypowy, u którego nie wyróżnia się podgatunków. Najbliżej spokrewniony jest z aleksandrettą obrożną (P. krameri) oraz dwiema, wymarłymi aleksandrettami z wysp Oceanu Indyjskiego: seszelską (P. wardi) i maskareńską (P. exsul).


papuga, aleksandreta Wygląd

Jest to średniej wielkości papuga, dorastająca do 36-42?cm długości. Długość skrzydła wynosi 175-190? mm, a ogona: 162-200?mm. Masa ciała samców to 150?g, u samic do 170?g. Gatunek ten przypomina ubarwieniem, powszechnie znaną, aleksandrettę obrożną. Różni się od niej bardziej ciemnozielonym, intensywniejszym upierzeniem: ciemniejszym na górze, bardziej żółtawym na spodzie ciała. Podobnie jak u prawie wszystkich aleksandrett, również i u niej występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec wyróżnia się posiadaniem szerokiej, czarnej obroży na szyi (nie jest ona kompletna i nie zamyka się na potylicy). W tylnej części głowy przechodzi ona w kolor różowy. Przylegające do obroży partie głowy mają jaskrawoniebieską barwę. Niewielki, wąski czarny pasek widoczny jest między okiem a woskówką dzioba. Sterówki są ciemnozielone z wierzchu (podobnie jak wierzch skrzydeł), ich spodnia część jest żółtawa. Górna połowa dzioba samca jest ciemnoczerwona, dolna – ciemna. Tęczówka oka jest jasnożółta, nogi są ciemnoszare.
Na szyi samicy występuje krótka, czarna obroża na szyi, ale brak jest przylegających do niej elementów różowych i niebieskich. Ponadto widoczny jest jeszcze dodatkowy, żółty pasek przylegający do obroży. Pióra na policzkach przybierają jasnozielony odcień. Środkowe sterówki mają niebieski nalot. Dziób jest czarny.
Ptaki młode można rozpoznać po krótszych sterówkach oraz czerwonawym (u obu płci) dziobie.
Najbardziej charakterystyczną cechą gatunku, poza ciemnozielonym upierzeniem, jest stosunkowo krótki ogon (od którego pochodzi jej polska nazwa). Zwracają uwagę także dość duże, jak na aleksandrettę, wymiary ciała. Specyficzny jest również jej głos: głośne, nosowe „kaark kaark” (często wydawane w locie) lub krótki, ostry „kik kik”. Są to dźwięki wyraźnie odmienne od tych wydawanych przez aleksandrettę obrożną.


Środowisko i tryb życia

Gatunek ten występuje obecnie jedynie w południowo-zachodniej części Mauritiusa, na powierzchni zaledwie 90?km2. W czasach historycznych żyła także na sąsiedniej wyspie Réunion (została tam jednak wytępiona). Dawniej spotykana była na terenie wszystkich zalesionych partii Mauritiusa. W tej chwili żyje jedynie w Macabé Ridge– fragmencie pierwotnego lasu położonego w Parku Narodowym Black River Gorges. Spotykana jest na wysokości ok. 500?m n.p.m. Jej biotop stanowi nizinny las tworzony przez endemiczne dla wyspy gatunki drzew, takich jak: Canarium paniculatum, Syzygium contractum, Mimusops maxima oraz rodzaj Labourdonnaisia. Jest to nadrzewna papuga, nie schodząca nigdy na dno lasu. Żeruje czasami w warstwie podszytu. Żyje pojedynczo, parami lub też tworzy małe grupy (zwłaszcza po sezonie lęgowym). Jest stosunkowo ufna w kontaktach z człowiekiem. Daje się obserwować z odległości nawet 3 metrów. W poszukiwaniu pożywienia potrafi latać kilka kilometrów. Jest aktywna głównie rano i po południu. W środku dnia najczęściej odpoczywa, czyści pióra. Przed zapadnięciem zmroku łączy się w większe grupy i udaje się do miejsc noclegowych, którymi są najczęściej odosobnione, wysokie drzewa o bujnym ulistnieniu. Czasami nocuje w dziuplach. Jej naturalne zachowania zostały mocno zachwiane, na skutek zmian w jej biotopie oraz ogromnej rzadkości występowania samego ptaka. Prowadzi osiadły tryb życia. Podejmowane niekiedy niewielkie wędrówki są związane z poszukiwaniem najbogatszych żerowisk. Zdarzają się one najczęściej po wystąpieniu huraganu i, towarzyszącemu temu zjawisku, wystąpieniu strat w drzewostanie.
papuga, papugi, Aleksandretta ta żywi się różnymi zielonymi częściami roślin. Są to pączki, liście, delikatne młode pędy, owoce, nasiona, kwiaty, kora. Owoce stanowią 93?% pokarmu w okresie od stycznia do sierpnia. Większa ilość liści w diecie pojawia się zimą, gdy owoce stają się rzadsze. W pożywieniu wyraźnie preferowane są rodzime dla wyspy gatunki drzewiaste. Szczególnym upodobaniem cieszą się drzewa z rodzaju Calophyllum (gumiak). Żerowanie tego gatunku stwierdzono m.in. na Canarium paniculatum, Tabernaemontana mauritiana, Erythrospermum monticolum, Mimusops maxima i Mimusops petiolaris. Introdukowane, obce gatunki roślin są rzadko jedzone. Jedynym chyba tu wyjątkiem jest inwazyjna i pospolita na Mauritiusie gujawa Psidium cattleianum. Ulubione miejsca żerowiskowe są odwiedzane przez określone ptaki przez wiele lat z rzędu. Jednakże w ciągu jednego roku ptaki żerują w różnych częściach drzewostanu (ma to związek z odmiennymi okresami owocowania poszczególnych drzew).

Lęgi
(...)

Hodowla
(...)

Ochrona
(...)




tekst i zdjęcia:
mgr inż Tomasz Doroń



cały artykuł jest opublikowany w najnowszym, majowym numerze f&f – 05/2018 (232)
szukaj w kioskach, empikach lub zamów prenumeratę






STRONA GŁÓWNA


Wydawnictwo Fauna&Flora Adres: 45-061 Opole ul. Katowicka 55. Tel. 77/402-54-32. Tel./fax: 77/402-54-31. e-mail:redakcja@faunaflora.com.pl
Redakcja gazety: zespół. Redaktor naczelny: Marek Orel, te. +48 608 527 988. Redaktor techniczny: Janusz Wach, tel. +48 606 930 559. Korekta: Iwona Stefaniak.