darewit Inkubatory do jaj animar terrarystyka Poid?a, karmid?a, inkubatory, siatki
(zwierz?ta, og?oszenia)
Og?oszenia, zwierz?ta,

Ryby żyworodne
- czyli magia w akwarium



akwarium, żyworodne, Któż z nas, pasjonatów i hobbystów, nie zaczynał swojej akwarystycznej przygody właśnie od chowu pospolitych gupików, mieczyków, platek lub molinezji? Pamiętam, ile radości sprawiło mi, gdy jako bodajże dziesięciolatek dostrzegłem pod powierzchnią wody w swoim kilkulitrowym (sic!) słoiku trzy maleńkie gupiki. Wcześniej w niedużej kuli (sic!) chowałem parkę mieczyków, ale nie udało mi się uzyskać od nich przychówku. A tu proszę, parka gupików, które kupiła mi Mama poczuła się na tyle dobrze, że samica wydała na świat potomstwo. Moja chłopięca radość sięgała wówczas zenitu.


Połowę wszystkich współcześnie żyjących kręgowców (Vertebrata) stanowią ryby chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes) (ok. 1200 gatunków), ryby mięśniopłetwe (Sarcopterygii), obejmujące dwudyszne (Dipnoi) i latimeriokształtne (Coelacanthiformes) (8 gatunków) oraz najliczniejszy takson – ryby promieniopłetwe, zwane kostnopromienistymi (Actinopterygii), w tym doskonałokostne (Teleostei) (ponad 32 tys. gatunków). Wśród tych ostatnich rokrocznie odkrywane są nowe gatunki. W wodach Polski spotkać można około 120 gatunków ryb z czego niewiele ponad 68% stanowią taksony słodkowodne. Szacuje się, że u ryb chrzęstnoszkieletowych około 70% gatunków stanowią taksony jajo- i żyworodne, podczas gdy u przedstawicieli doskonałokostnych żyworodność jest strategią rzadką i występuje u około 3% opisanych gatunków.


TROCHĘ O ŻYWORODNOŚCI
Żyworodność stanowi najdoskonalszy z wypracowanych ewolucyjnie sposobów opieki nad potomstwem przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi, gdyż znacząco zwiększa jego szanse na przeżycie w naturze (brak jest tu bowiem tarła oraz bardzo wrażliwego na przeżycie w warunkach zewnętrznych stadium larwalnego). Dotyczy ona przede wszystkim taksonów o niewielkich rozmiarach ciała, nie przekraczających zwykle długości 30 cm. U przedstawicieli ryb żyworodnych najbardziej jednak charakterystyczne jest to, że komórki jajowe zapładniane są w drogach rodnych samicy. Podczas „kopulacji” (prawdziwa kopulacja i rzeczywisty narząd kopulacyjny występują tylko u ryb chrzęstnoszkieletowych) samiec kieruje do jej otworu płciowego (gonoporu) porcję nasienia za pomocą zmodyfikowanego narządu przenoszącego (transportującego). U kostnoszkieletowych jest nim gonopodium lub andropodium. Dodatkowo narząd ten może być niekiedy wyposażony w haczyki (zmodyfikowane końce pierwszych promieni płetwy odbytowej), ułatwiające przytrzymanie samicy (poprzez jej płetwę odbytową) w czasie przekazywania jej nasienia. Dalsze procesy związane z rozwojem zarodków zachodzą również wewnątrz organizmu matki. Embriony potrzebują przede wszystkim: ochrony przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi, wymiany gazowej, osmoregulacji, ochrony immunologicznej przed patogenami oraz odżywiania. Po zakończeniu rozwoju, w pełni ukształtowany osobnik potomny opuszcza drogi rodne matki jako organizm w pełni samodzielny i wolnożyjący.
Żyworodność można podzielić na fakultatywną i obligatoryjną. Ta pierwsza występuje sporadycznie i w akwarystyce praktyczne znaczenie ma tylko ta ostatnia. Jej istotą jest fakt, że zapłodniona samica rodzi żywe młode po zakończeniu specyficznego dla danego gatunku okresu ciąży, podczas którego zarodek przechodzi cały swój rozwój w drogach rodnych matki. I teraz, w zależności od długości przebywania embrionu w ciele samicy, powstawały bardziej różnorodne formy interakcji między ich organizmami - od daleko idącej autonomii tego pierwszego (niemniej zarodek zawsze korzysta z pewnej formy zależności, np. ochrony przed drapieżnikami), poprzez zależność dotyczącą wymiany gazowej i metabolitów do zaopatrywania w składniki odżywcze, produkowane przez organizm samicy (matrotrofia).
Dalszy podział żyworodności oparty jest na podstawie źródła energii, jaką zarodek czerpie podczas swego rozwoju. I tak wyróżniamy żyworodność lecytotroficzną, zwaną powszechnie po dziś dzień jajożyworodnością (Ovoviviparia). Termin ten z fizjologicznego punktu widzenia oznacza, że energia potrzebna do rozwoju embrionu czerpana jest wyłącznie z substancji odżywczych (żółtko, kule tłuszczu) zgromadzonych przed zapłodnieniem w komórce jajowej. (...)
(...)

W AKWARIUM
(...)

Z MOJEJ PRAKTYKI
Dla wszystkich miłośników ryb żyworodnych mam kilka porad hodowlanych, którymi chciałbym się teraz podzielić na łamach „fauny&flory”. (...)

DOBRZE WIEDZIEĆ
(...)



tekst i zdjęcia:
dr inż. Hubert Zientek
www.multihobby.net


OD RED. Właśnie ukazała się najnowsza książka dr Huberta Zientka: pt. „Ryby żyworodne w akwarium”. Oprawa twarda, format A4, 320 stron. ydawnictwo AWiR AKCES SUKCES-SPORT. Informacja: tel. 602 795 737 akces500@interia.pl


cały artykuł jest opublikowany w najnowszym, kwietniowym numerze f&f – 04/2021 (267)
szukaj w kioskach, urzędach pocztowych (lista na:www.poczyta.pl), empikach lub zamów prenumeratę

STRONA GŁÓWNA


Wydawnictwo Fauna&Flora Adres: 45-061 Opole ul. Katowicka 55. Tel. 77/403-99-11.
e-mail:redakcja@faunaflora.com.pl
Redakcja gazety: zespół. Redaktor naczelny: Marek Orel, tel. +48 608 527 988.
Sekretarz redakcji: Janusz Wach, tel. +48 606 930 559. Korekta: Iwona Stefaniak.