darewit Inkubatory do jaj animar terrarystyka Poid?a, karmid?a, inkubatory, siatki
(zwierz?ta, og?oszenia)
Og?oszenia, zwierz?ta,



Stres cieplny

Zjawisko określane jako stres cieplny dotyczy ptaków i ssaków i wywiera negatywny wpływ na dobrostan zwierząt


Zarówno ludziom, jak i zwierzętom w okresie letnich gorących dni, panujące wysokie temperatury sprawiają duży dyskomfort. Jest to spowodowane utrudnionym oddawaniem ciepła do otoczenia na skutek niskiej różnicy temperatury. Wtedy występuje u zwierząt zjawisko określane, jako stres cieplny (z ang. heat stress – HS). Dotyczy ono ptaków, jak i ssaków. Wysoka temperatura otoczenia i trudność w pozbywaniu się ciepła wydzielanego przez organizm powodują pogorszenie dobrostanu zwierząt. Same zwierzęta poprzez różne mechanizmy próbują sobie poradzić z trudnymi warunkami środowiskowymi. Stres cieplny u zwierząt gospodarskich, w tym również drobiu utrzymywanego na dużych fermach, prowadzi do strat ekonomicznych, dlatego poszukuje się rozwiązań mających na celu zniwelowanie negatywnych skutków wysokich temperatur. Istnieją różne rozwiązania, które może zastosować hodowca, aby zminimalizować dyskomfort ptaków w okresie upałów. Poprzez wykorzystanie różnych metod można pomóc zwierzętom nieco lepiej znieść ten trudny okres. Jest to szczególnie ważne, gdyż w ostatnich latach okresy występowania wysokich temperatur znacznie zwiększyły częstotliwość swojego występowania oraz są one coraz dłuższe.


stres cieplny MECHANIZM TERMOREGULACJI

Termoregulacja to mechanizm polegający na zachodzących w organizmie procesach, których zadaniem jest zdolność do utrzymania temperatury ciała w zakresie optymalnym dla organizmu. Aby temperatura ciała utrzymała się na właściwym dla danego gatunku optimum, mechanizm termoregulacji musi zrównoważyć ilość wydalanego ciepła na zewnątrz organizmu z jego produkcją wewnętrzną. Produkcja ciepła w organizmie jest efektem ubocznym wielu procesów w nim zachodzących. Sama praca mięśni wymaga energii, a podczas tego procesu jej większość jest uwalniana w postaci ciepła. Gdy temperatura otoczenia jest niska, łatwiej jest uwalniać ciepło na zewnątrz. Utrata ta musi być równoważona przez produkcję. Przy ujemnych temperaturach i niewystarczającej produkcji ciepła w organizmie może dojść do wychłodzenia. Jest to jednak sytuacja, z którą znacznie łatwiej radzi sobie organizm niż z przegrzaniem. Oddawanie ciepła z organizmu, gdy temperatura otoczenia jest wyższa jest trudniejsze. Większość procesów zachodzących w organizmie powoduje produkcję ciepła, dlatego jest ono stale uwalniane. Mechanizm termoregulacji sterowany jest neurohormonalnie. Ośrodki termoregulacji, wrażliwe na temperaturę przepływającej krwi, już przy jej niewielkiej zmianie podejmują reakcję. Umieszczone są one w rdzeniu kręgowym oraz w przedniej i tylnej części podwzgórza mózgu, które przez przysadkę oddziałuje na tarczycę i nadnercza. Tym samym powodując uwalnianie tyroksyny i adrenaliny, wpływających na szybkość przemiany materii. Wiąże się to z reakcjami egzogennymi, czyli takimi, podczas których powstaje energia w postaci ciepła. Obniżenie temperatury otoczenia wzmaga tempo metabolizmu, skutkując powstawaniem energii cieplnej, zwężeniem naczyń krwionośnych i podwyższeniem ciśnienia krwi, zazwyczaj również drżeniem mięśni szkieletowych, dzięki czemu również w nich wytwarzane jest ciepło. Przy podwyższeniu temperatury otoczenia tempo metabolizmu spada, naczynia krwionośne rozszerzają się, ciśnienie krwi się obniża, następuje przyspieszenie oddychania. Gdy temperatura jest wysoka, konieczne jest zmobilizowanie mechanizmów do jej obniżenia. Wtedy też organizm zwierząt wzmaga procesy mające na celu jak najefektywniejszego pozbycia się nadmiaru ciepła z organizmu i obniżenie temperatury ciała. Jednym z nich jest obniżenie temperatury na skutek ewaporacji (parowania) wody. Organizmy zwierząt, które posiadają gruczoły potowe, angażuje je w celu produkcji potu, co ma na celu ochłodzenie organizmu. Ptaki takowych gruczołów nie posiadają, ale tzw. „ziajanie” jest jednym z podobnych mechanizmów jak pocenie się. Pozwala ono na utratę ciepła w wyniku ewaporacji wody z górnych części układu oddechowego. Zwierzęta stale regulują uwalnianie ciepła z organizmu (nawet 70% energii metabolicznej konsumowanej przez ptaka może być zamienione na ciepło). Istotnym i ważnym mechanizmem w tej regulacji jest przepływ krwi, szczególnie w takich częściach ciała jak grzebień czy kończyny dolne (nieopierzone). Czasami te części ciała w dotyku są zimne, ale w przypadku, gdy organizm ptaka musi oddać ciepło do otoczenia, w wyniku rozszerzenia naczyń krwionośnych, stają się cieplejsze. Jest to również jeden z mechanizmów pozbywania się nadmiaru ciepła. U królików są to naczynia krwionośne zlokalizowane na uszach, zwłaszcza w wewnętrznej części małżowiny usznej. Pozbywanie się ciepła jest tutaj efektywniejsze, dzięki brakowi owłosienia i gęstej sieci podskórnych naczyń krwionośnych. U ptaków na skrzydłach również znajdują się naczynia krwionośne, a poprzez odstawienie skrzydeł od korpusu oddawane ciepła jest jeszcze skuteczniejsze (fot. 1).
Do pozostałych sposobów usuwania nadmiaru ciepła z organizmu należą: konwekcja, kondukcja oraz radiacja. (...)

(...)

PROBLEM STRESU CIEPLNEGO
(...)

OGRANICZANIE SKUTKÓW STRESU
(...)

Wentylacja. (...)
Modyfikacja diety. (...)
Woda. (...)
Witaminy. (...)
Betaina. (...)
Kurtyny wodne (...)




Tekst i zdjęcia:
Lek. wet. Marta Sosińska-Wielawska,
mgr inż. Marcin Różewicz
dr inż. Karol Kaszperuk




cały artykuł jest opublikowany w najnowszym, lipcowym numerze f&f – 07/2019 (246)
szukaj w kioskach, urzędach pocztowych (lista na:www.poczyta.pl), empikach lub zamów prenumeratę











STRONA GŁÓWNA


Wydawnictwo Fauna&Flora Adres: 45-061 Opole ul. Katowicka 55. Tel. 77/402-54-32. Tel./fax: 77/402-54-31. e-mail:redakcja@faunaflora.com.pl
Redakcja gazety: zespół. Redaktor naczelny: Marek Orel, te. +48 608 527 988. Redaktor techniczny: Janusz Wach, tel. +48 606 930 559. Korekta: Iwona Stefaniak.