Koty kojarzą się z nocnymi wędrówkami, polowaniem po zmroku i bezbłędnym poruszaniem się po słabo oświetlonych pomieszczeniach. Nic więc dziwnego, że wiele osób uważa, iż zwierzęta te widzą nawet w całkowitej ciemności. W rzeczywistości koci wzrok jest znakomicie przystosowany do półmroku, ale również ma swoje ograniczenia. Kot potrzebuje choć niewielkiej ilości światła, aby rozpoznawać otoczenie za pomocą oczu.
Czy koty widzą w ciemnościach?
Koty nie widzą w absolutnej ciemności, czyli w miejscu, do którego nie dociera żadne światło. Ich oczy nie są w stanie stworzyć obrazu bez promieni świetlnych odbijających się od przedmiotów. Pod tym względem działają podobnie jak oczy człowieka. Różnica polega jednak na tym, że kot potrafi znacznie lepiej wykorzystać nawet bardzo słabe oświetlenie.
Wystarczające może być światło księżyca, latarni ulicznej, diody urządzenia elektronicznego albo niewielka poświata docierająca przez okno. W takich warunkach człowiek może mieć problem z rozpoznaniem mebli i przeszkód, podczas gdy kot nadal będzie poruszał się dość swobodnie.
Kocie oczy potrzebują według różnych szacunków około sześciu razy mniej światła niż ludzkie, aby zwierzę mogło dostrzec otoczenie. Nie oznacza to jednak, że nocny obraz jest równie szczegółowy jak ten widziany w dzień. Kot w półmroku dobrze zauważa ruch, kształty i różnice w jasności, ale gorzej rozpoznaje drobne szczegóły i kolory.
Znaczenie mają również pozostałe zmysły. W zupełnie ciemnym pomieszczeniu kot może korzystać ze słuchu, węchu, pamięci przestrzennej oraz wibrysów. Dzięki temu czasami sprawia wrażenie, jakby widział mimo braku światła, choć w rzeczywistości omija przeszkody na podstawie innych informacji.
Dlaczego kot tak dobrze radzi sobie po zmroku?
Budowa kociego oka jest przystosowana do aktywności o świcie, wieczorem i w nocy. Koty nie są zwierzętami całkowicie nocnymi. Największą aktywność często wykazują o zmierzchu i o świcie, kiedy ich naturalne ofiary również zaczynają się poruszać. Takie warunki wymagały zdolności do szybkiego wykrywania nawet niewielkiego ruchu przy ograniczonym oświetleniu.
W siatkówce oka kota znajduje się dużo pręcików. Są to komórki odpowiadające przede wszystkim za widzenie przy małej ilości światła oraz rozpoznawanie ruchu. Człowiek ma natomiast większe możliwości rozpoznawania szczegółów i szerszej gamy kolorów przy dobrym oświetleniu.
Kolejną cechą jest możliwość znacznego rozszerzania źrenic. W jasnym świetle kocie źrenice przybierają postać wąskich, pionowych szczelin. Po zmroku stają się duże i niemal okrągłe. Pozwala to wpuścić do oka więcej światła, podobnie jak otwarcie przysłony w aparacie fotograficznym.
Za siatkówką znajduje się także warstwa odblaskowa nazywana błoną odblaskową. Odbija ona światło, które przeszło przez siatkówkę, dzięki czemu komórki światłoczułe mogą wykorzystać je ponownie. To właśnie ta warstwa odpowiada za charakterystyczne świecenie kocich oczu, gdy pada na nie światło reflektora, lampy lub latarki.
Oczy kota nie wytwarzają własnego światła. Widoczny blask jest jedynie odbiciem światła pochodzącego z zewnętrznego źródła.
Jak widzi kot w ciemności?
W półmroku obraz widziany przez kota nie przypomina wyraźnego, kolorowego filmu. Zwierzę dostrzega przede wszystkim kontury, zmiany jasności i poruszające się obiekty. Małe przemieszczenie zabawki, owada albo gryzonia może zostać zauważone bardzo szybko, nawet jeśli człowiek prawie niczego nie widzi.
Koci wzrok dobrze sprawdza się podczas wykrywania ruchu, ale ma mniejszą ostrość niż wzrok człowieka. Oznacza to, że przedmiot widziany przez człowieka z dużą liczbą szczegółów może dla kota wyglądać na bardziej rozmyty. Zwierzę rozpoznaje jednak układ pomieszczenia, położenie mebli i typowe trasy, którymi porusza się każdego dnia.
Co kot widzi w nocy? Przy niewielkiej ilości światła widzi głównie zarysy przedmiotów, przeszkody, różnice między jasnymi i ciemnymi powierzchniami oraz ruch. Kolory stają się mniej intensywne, a szczegóły trudniejsze do rozpoznania. Mimo tego informacje te zwykle wystarczają do chodzenia, zabawy, wspinania się i polowania.
Kot najlepiej widzi obiekty znajdujące się w pewnej odległości. Przedmiot umieszczony bardzo blisko nosa może być trudny do dokładnego obejrzenia. Wtedy większą rolę odgrywają wibrysy, węch i dotyk. Z tego powodu kot może nie zauważyć kawałka karmy leżącego bezpośrednio pod pyskiem, mimo że bez problemu dostrzeże ruch zabawki kilka metrów dalej.
Czy kot boi się ciemności?
Większość zdrowych kotów nie boi się samej ciemności. Półmrok jest dla nich naturalnym środowiskiem aktywności, a zdolność dobrego widzenia przy słabym świetle zwiększa poczucie bezpieczeństwa. Kot znający mieszkanie potrafi poruszać się po nim nawet wtedy, gdy wszystkie główne lampy są wyłączone.
Niepokój pojawiający się nocą może jednak wynikać z innych przyczyn. Kot może reagować na obce dźwięki, zapachy, zmianę ustawienia mebli, obecność nowego zwierzęcia albo brak dostępu do znanej kryjówki. Problem może dotyczyć również starszych osobników, które gorzej widzą, mają zaburzenia orientacji lub cierpią na choroby wpływające na zachowanie.
Kocięta przebywające po raz pierwszy w nowym domu mogą miauczeć po zgaszeniu światła. Najczęściej nie chodzi o lęk przed ciemnością, lecz o rozłąkę z matką i rodzeństwem, nieznane otoczenie oraz brak poczucia bezpieczeństwa. Pomocne jest przygotowanie spokojnego legowiska, kryjówki i przedmiotu pachnącego poprzednim miejscem pobytu.
Nie należy zmuszać przestraszonego kota do wychodzenia z kryjówki. Lepiej pozostawić mu możliwość samodzielnego poznawania otoczenia. Jeżeli nocny niepokój pojawił się nagle, towarzyszy mu wpadanie na przedmioty, szerokie źrenice, dezorientacja albo głośne nawoływanie, wskazana jest konsultacja z lekarzem weterynarii.
Czy kot potrzebuje światła w nocy?
Zdrowy, dorosły kot zazwyczaj nie potrzebuje zapalonej głównej lampy przez całą noc. W mieszkaniu rzadko panuje absolutna ciemność. Przez okna dociera światło z ulicy, nieba lub sąsiednich budynków, a niewielkie źródła światła tworzą poświatę wystarczającą do orientacji.
Pozostawienie mocnego oświetlenia może zaburzać naturalny rytm dnia i nocy. Zwierzę powinno mieć możliwość odpoczynku w spokojnym, przyciemnionym miejscu. Stałe światło nie jest też konieczne do korzystania z kuwety, miski czy legowiska, jeżeli kot zna rozmieszczenie tych elementów.
Delikatna lampka nocna może być przydatna w określonych sytuacjach:
- w domu mieszka starszy kot z osłabionym wzrokiem,
- zwierzę dopiero poznaje nowe pomieszczenie,
- nocą zmienia się układ przestrzeni, na przykład przez pozostawione przedmioty lub zamknięte drzwi.
Światło powinno być słabe i rozproszone. Nie musi oświetlać całego pokoju. Wystarczy niewielka lampka w pobliżu przejścia, kuwety lub schodów. Należy unikać ostrego światła skierowanego bezpośrednio na legowisko.
Warto również zadbać o stałe rozmieszczenie wyposażenia. Miska z wodą, kuweta i miejsce odpoczynku nie powinny być regularnie przenoszone, zwłaszcza w przypadku starszego kota. Przewidywalny układ pomieszczeń pozwala zwierzęciu korzystać z pamięci przestrzennej.
Czy kot widzi kolory po zmroku?
Koty widzą kolory, ale ich zakres różni się od ludzkiego. Najlepiej rozpoznają odcienie niebieskiego i żółtego. Czerwień, pomarańcz i część zieleni mogą być przez nie odbierane jako bardziej przygaszone, szarawe lub brunatne.
Przy bardzo słabym oświetleniu znaczenie kolorów dodatkowo maleje. W takich warunkach dominują komórki odpowiedzialne za widzenie ruchu i kontrastu, a nie za precyzyjne rozpoznawanie barw. Dlatego nocna zabawka nie musi mieć intensywnego koloru, aby zainteresować kota. Większe znaczenie mają jej ruch, dźwięk, wielkość i kontrast wobec podłoża.
Jasna zabawka na ciemnym dywanie może być łatwiejsza do zauważenia niż ciemny przedmiot na podobnym tle. Dobrym rozwiązaniem są też zabawki przesuwające się nieregularnie, ponieważ przypominają ruch małych zwierząt.
Jak pozostałe zmysły pomagają kotu nocą?
Wzrok jest tylko jednym z narzędzi wykorzystywanych przez kota. Nocą ogromną rolę odgrywa słuch. Kot może poruszać uszami niezależnie od siebie i ustalać kierunek, z którego dochodzi dźwięk. Słyszy także częstotliwości niedostępne dla człowieka, co ułatwia wykrywanie drobnych zwierząt.
Wibrysy, nazywane potocznie wąsami, pomagają oceniać szerokość przejścia, ruch powietrza i obecność obiektów znajdujących się blisko pyska. Nie powinno się ich przycinać. Uszkodzenie lub skrócenie wibrysów może utrudnić kotu orientację i wywołać niepewność podczas poruszania się.
Istotny jest również węch. Kot rozpoznaje znane pomieszczenia, ludzi, zwierzęta i przedmioty na podstawie zapachów. Dzięki połączeniu informacji z oczu, uszu, nosa, wibrysów i pamięci potrafi funkcjonować w warunkach, w których człowiek czuje się niemal całkowicie bezradny.
Kiedy gorsze poruszanie się w ciemności powinno niepokoić?
Jeżeli kot zawsze dobrze radził sobie po zmroku, a nagle zaczął uderzać w meble, nie trafia do kuwety, niechętnie schodzi po schodach lub zatrzymuje się przed przeszkodami, nie należy uznawać tego wyłącznie za skutek starzenia.
Pogorszenie wzroku może być związane między innymi z urazem, chorobą siatkówki, podwyższonym ciśnieniem krwi, zaćmą, stanem zapalnym oka albo zmianami neurologicznymi. Szczególną uwagę powinny zwrócić stale rozszerzone źrenice, nierówna wielkość źrenic, mrużenie oka, zaczerwienienie, wydzielina, zmętnienie gałki ocznej i nagła niechęć do poruszania się.
Niektóre koty długo ukrywają trudności, ponieważ dobrze zapamiętują układ domu. Objawy mogą stać się zauważalne dopiero po przestawieniu mebli lub zabraniu zwierzęcia do nieznanego miejsca. Wczesne badanie pozwala ustalić przyczynę i w wielu przypadkach rozpocząć leczenie, zanim dojdzie do dalszego pogorszenia widzenia.
Jak przygotować mieszkanie dla kota aktywnego nocą?
Nocne bieganie, skakanie i zabawa są naturalnym elementem zachowania wielu kotów. Aby ograniczyć ryzyko urazu, warto usuwać z podłogi kable, torby, kruche przedmioty i inne przeszkody. Okna oraz balkony powinny być odpowiednio zabezpieczone, ponieważ nawet dobrze widzący kot może źle ocenić odległość podczas pogoni za owadem.
Kuweta powinna znajdować się w łatwo dostępnym miejscu. Nie należy ustawiać jej za drzwiami, które mogą zostać przypadkowo zamknięte. Kot powinien mieć również swobodny dostęp do świeżej wody i bezpiecznego legowiska.
Przydatna jest krótka zabawa wieczorem, najlepiej przypominająca polowanie. Po aktywności można podać niewielki posiłek. Taki schemat odpowiada naturalnej kolejności zachowań: poszukiwanie zdobyczy, schwytanie jej, jedzenie i odpoczynek. Może to ograniczyć intensywne nocne nawoływanie oraz bieganie po mieszkaniu.
Koty radzą sobie po zmroku znacznie lepiej niż ludzie, ale nie posiadają zdolności widzenia bez jakiegokolwiek światła. Ich przewaga wynika z budowy oczu oraz sprawnego wykorzystywania słuchu, węchu, wibrysów i pamięci przestrzennej. W typowym mieszkaniu niewielka nocna poświata jest zwykle wystarczająca, aby zdrowy kot mógł bezpiecznie korzystać z kuwety, wody i swoich ulubionych miejsc.
Źródło: www.faunaflora.com.pl
