Niewielki areał nie oznacza automatycznie braku prawa do wsparcia. Również właściciele i użytkownicy małych gospodarstw mogą ubiegać się o płatności, ale znaczenie ma nie tylko liczba hektarów. Liczy się także sposób użytkowania gruntów, status rolnika, powierzchnia działek oraz to, z jakiego rodzaju płatności chce on skorzystać.
Czy małe gospodarstwo może dostać dopłaty?
Podstawowa zasada jest dość prosta. Płatności bezpośrednie mogą być przyznane rolnikowi aktywnemu zawodowo, jeżeli prowadzi działalność rolniczą i posiada co najmniej 1 ha gruntów kwalifikujących się do podstawowego wsparcia dochodów.
Nie oznacza to więc, że trzeba prowadzić kilkunasto- lub kilkudziesięciohektarowe gospodarstwo. Istotne jest jednak, aby deklarowane grunty rzeczywiście były użytkowane rolniczo. Sam fakt posiadania działki zapisanej w ewidencji jako rolna nie zawsze wystarczy.
Dopłata przysługuje faktycznemu użytkownikowi gruntu, czyli osobie, która podejmuje decyzje dotyczące gospodarowania i wykonuje lub organizuje niezbędne prace.
Ile hektarów trzeba mieć, żeby dostać dopłaty?
W typowej sytuacji minimalna łączna powierzchnia kwalifikująca gospodarstwo do płatności bezpośrednich wynosi 1 ha. Poszczególna działka rolna zgłoszona do płatności powinna natomiast spełniać wymagania dotyczące minimalnej powierzchni.
W praktyce można więc posiadać kilka niewielkich działek, które razem przekraczają wymagany hektar. Nie muszą one tworzyć jednego zwartego pola, o ile spełniają warunki określone dla danej płatności.
W pewnych sytuacjach możliwe są także wyjątki dla gospodarstw mniejszych niż 1 ha, zwłaszcza gdy rolnik ubiega się o niektóre płatności związane z produkcją zwierzęcą i osiąga wymagany minimalny poziom należnego wsparcia.
Na czym polega płatność dla małych gospodarstw?
Dla gospodarstw o niewielkiej powierzchni dostępne jest specjalne rozwiązanie przeznaczone dla rolników posiadających nie więcej niż 5 ha użytków rolnych. Warunkiem jest jednocześnie posiadanie co najmniej 1 ha gruntów zatwierdzonych do podstawowego wsparcia dochodów.
Płatność dla małych gospodarstw ma charakter uproszczony i zastępuje część innych płatności bezpośrednich. Jej wysokość jest obliczana na podstawie powierzchni gospodarstwa, do określonego limitu.
Rozwiązanie może być wygodne dla rolników, którzy nie korzystają z wielu dodatkowych form wsparcia. Nie zawsze jednak będzie najbardziej opłacalne, dlatego przed złożeniem wniosku warto porównać dostępne możliwości.
Czy płatność dla małych gospodarstw można łączyć z innymi dopłatami?
Wybranie płatności dla małych gospodarstw oznacza, że zastępuje ona pozostałe rodzaje płatności bezpośrednich. Rolnik nie otrzyma wtedy osobno między innymi podstawowego wsparcia dochodów, części ekoschematów czy niektórych płatności związanych z produkcją.
Nie oznacza to jednak utraty wszystkich innych form wsparcia. W zależności od warunków możliwe może być łączenie jej z płatnościami ONW, wsparciem ekologicznym, działaniami rolno-środowiskowo-klimatycznymi czy wybranymi formami pomocy związanymi z zalesianiem, dlatego właściciel gospodarstwa o powierzchni na przykład 4 ha nie powinien automatycznie zakładać, że specjalna płatność będzie dla niego najlepszym rozwiązaniem.
Czy gospodarstwo mające dokładnie 5 ha może skorzystać z tej płatności?
Tak, jeżeli obowiązujący limit wynosi nie więcej niż 5 ha użytków rolnych, gospodarstwo o powierzchni dokładnie 5 ha może spełnić ten warunek. Problem może pojawić się wtedy, gdy faktyczna powierzchnia będąca w posiadaniu rolnika okaże się choćby nieznacznie większa.
Szczególną ostrożność powinny zachować gospodarstwa znajdujące się blisko tego limitu. Warto dokładnie sprawdzić powierzchnię wszystkich użytkowanych gruntów, a nie tylko działek, które planuje się zgłosić do danej płatności.
To ważne zwłaszcza wtedy, gdy areał był wcześniej określany orientacyjnie albo w ciągu roku doszło do zmian związanych z dzierżawą lub przejęciem gruntów.
Czy ziemia musi być własnością rolnika?
Nie. Prawo do płatności nie jest ograniczone wyłącznie do właścicieli nieruchomości. Możliwe jest również korzystanie z gruntów na podstawie dzierżawy lub innego tytułu pozwalającego na ich faktyczne użytkowanie.
Najważniejsze jest to, kto rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą. Jeśli właściciel oddał pole w dzierżawę i sam go nie użytkuje, dopłata co do zasady powinna trafiać do rolnika, który faktycznie gospodaruje na tej ziemi.
Przy zmianach użytkownika gruntu znaczenie mogą mieć również konkretne daty określone w zasadach danej kampanii dopłat.
Co oznacza rolnik aktywny zawodowo?
Samo posiadanie ziemi nie zawsze wystarcza. Jednym z podstawowych wymagań jest spełnienie warunku aktywnego prowadzenia działalności rolniczej.
W przypadku wielu małych gospodarstw potwierdzenie tego statusu nie jest szczególnie skomplikowane, zwłaszcza jeśli skala otrzymywanych płatności jest niewielka. Dodatkowe wymagania mogą jednak dotyczyć osób i podmiotów prowadzących określone rodzaje działalności pozarolniczej.
Dla właściciela kilku hektarów nie oznacza to konieczności prowadzenia dużej produkcji towarowej. Nadal trzeba jednak rzeczywiście użytkować grunty i wykonywać działalność rolniczą.
Czy działka rolna wystarczy, żeby dostać dopłatę?
Nie każda nieruchomość określana potocznie jako rolna automatycznie kwalifikuje się do wsparcia. Grunt musi spełniać wymagania dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i być użytkowany zgodnie z zasadami danego programu.
Problemy mogą pojawić się między innymi wtedy, gdy duża część działki została zabudowana, zarosła w sposób uniemożliwiający działalność rolniczą albo w praktyce jest wykorzystywana do innych celów.
Sam zapis w ewidencji nie zawsze rozstrzyga więc o prawie do dopłaty. Liczy się rzeczywisty sposób użytkowania gruntu.
Czy trzeba sprzedawać produkty rolne?
Prawo do podstawowego wsparcia nie jest automatycznie uzależnione od osiągnięcia określonej wartości sprzedaży zbóż, warzyw czy innych produktów. Wiele płatności jest przyznawanych przede wszystkim do kwalifikującej się powierzchni.
Nie oznacza to jednak, że można całkowicie zaprzestać gospodarowania i nadal traktować ziemię jako użytkowaną rolniczo. Grunt musi pozostawać powierzchnią kwalifikującą się do wsparcia, a rolnik powinien wykonywać działalność rolniczą.
Inne programy mogą mieć bardziej szczegółowe wymagania. Dotyczy to zwłaszcza płatności związanych z konkretnymi gatunkami roślin, zwierzętami, ekoschematami lub produkcją ekologiczną.
Czy właściciel 2 lub 3 hektarów ma szansę na dopłaty?
Tak, niewielka powierzchnia sama w sobie nie wyklucza z systemu. Gospodarstwo mające na przykład 2,5 ha kwalifikujących się gruntów może spełniać podstawowe warunki otrzymania wsparcia.
Rolnik może w takiej sytuacji rozważyć zwykły system płatności bezpośrednich albo, jeśli spełnia wymagania, płatność dla małych gospodarstw.
Wybór powinien zależeć od struktury produkcji oraz możliwości korzystania z innych form wsparcia. W niektórych przypadkach uproszczona płatność będzie korzystniejsza, w innych lepiej pozostać przy standardowym systemie.
Czy małe gospodarstwa mają mniej obowiązków?
W części przepisów małe gospodarstwa mogą korzystać z uproszczeń. Dotyczy to między innymi niektórych zasad związanych z kontrolami i warunkowością.
Nie oznacza to jednak całkowitego zwolnienia ze wszystkich obowiązków. Nadal trzeba przestrzegać przepisów dotyczących prowadzenia gospodarstwa, ochrony środowiska, stosowania środków ochrony roślin czy dobrostanu zwierząt, jeśli są one związane z daną działalnością.
Uproszczenia w systemie dopłat nie powinny być więc rozumiane jako możliwość użytkowania ziemi bez respektowania pozostałych regulacji.
Jak złożyć wniosek o dopłaty?
Wnioski o płatności składa się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za pomocą systemu elektronicznego. Przed rozpoczęciem warto sprawdzić między innymi numer producenta, dane gospodarstwa, aktualny rachunek bankowy oraz informacje o użytkowanych działkach.
Ważne jest także prawidłowe zaznaczenie powierzchni i rodzaju upraw. Błąd dotyczący kilku arów może mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy gospodarstwo znajduje się bardzo blisko limitu powierzchni przewidzianego dla określonego rodzaju wsparcia.
Terminy składania wniosków są ustalane dla każdej kampanii, dlatego nie należy automatycznie zakładać, że w kolejnym roku będą identyczne.
Co sprawdzić przed wybraniem płatności dla małych gospodarstw?
Najpierw warto dokładnie ustalić łączną powierzchnię wszystkich posiadanych użytków rolnych. Limit dotyczy gospodarstwa jako całości, a nie wyłącznie działek, które właściciel chce zgłosić do specjalnej płatności.
Następnie dobrze jest porównać potencjalną kwotę uproszczonego wsparcia z tym, co można otrzymać w zwykłym systemie. Rolnik prowadzący określoną produkcję może bowiem kwalifikować się do dodatkowych płatności.
Dwa gospodarstwa mające po 4 ha nie muszą więc otrzymać identycznego wsparcia. Jedno może prowadzić prostą produkcję roślinną, a drugie korzystać dodatkowo z ONW, rolnictwa ekologicznego lub innych programów.
Kilka hektarów nie przekreśla więc możliwości otrzymania dopłat. Przed złożeniem wniosku warto jednak sprawdzić nie tylko powierzchnię gospodarstwa, ale również sposób użytkowania ziemi i wszystkie dostępne warianty wsparcia.
Źródło: www.faunaflora.com.pl
