Zbiór owoców nie oznacza końca prac przy porzeczkach. To dobry moment, aby obejrzeć krzewy, usunąć chore pędy i zaplanować ich odmłodzenie. Sposób cięcia musi jednak zależeć od gatunku, ponieważ porzeczka czarna owocuje inaczej niż czerwona i biała. Zbyt pochopne skrócenie wszystkich gałęzi może pozbawić roślinę pędów, na których miały pojawić się owoce w kolejnym sezonie.
Dlaczego porzeczki warto przycinać po zbiorach?
Regularne cięcie zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu krzewu. Do jego wnętrza dociera wtedy więcej światła i powietrza, a młode przyrosty mają miejsce do rozwoju. Łatwiej również zebrać owoce i zauważyć pędy porażone przez choroby lub uszkodzone przez szkodniki.
Zaniedbana porzeczka tworzy dużą liczbę cienkich, krzyżujących się gałązek. Choć krzew może wyglądać okazale, coraz większa część jego energii zostaje przeznaczona na utrzymywanie starego drewna. Owoców może być mniej, a grona często stają się drobniejsze.
Cięcie wykonane po owocowaniu pozwala od razu rozpoznać gałęzie, które wydały plon. Nie należy jednak traktować wszystkich porzeczek w taki sam sposób. Porzeczka czarna najlepiej owocuje na stosunkowo młodych pędach, natomiast porzeczki czerwona i biała zawiązują owoce głównie na krótkopędach wyrastających ze starszych gałęzi.
Kiedy przycinać porzeczki po zbiorach?
Letnie cięcie można przeprowadzić po zakończeniu owocowania, zazwyczaj od końca lipca do sierpnia. Termin zależy od odmiany, pogody oraz regionu. Najpierw należy zebrać wszystkie dojrzałe owoce, a dopiero później sięgnąć po sekator.
Prace najlepiej wykonać w suchy dzień. Świeże rany szybciej wtedy przesychają, co ogranicza ryzyko infekcji. Nie warto ciąć roślin podczas długotrwałych opadów ani tuż przed zapowiadanymi ulewami.
Letnie cięcie nie zawsze musi być bardzo intensywne. Jeśli krzew jest młody, zdrowy i dobrze doświetlony, wystarczy usunąć pojedyncze uszkodzone lub nieprawidłowo rosnące pędy. Mocniejsze odmładzanie można przeprowadzić późną jesienią albo pod koniec zimy, zanim roślina rozpocznie intensywny wzrost. RHS wskazuje luty jako odpowiedni okres zimowego cięcia wielu krzewów owocowych, w tym porzeczek. (RHS)
Jak przycinać czarną porzeczkę po zbiorach?
Czarna porzeczka wydaje najwięcej owoców na młodych pędach. Dlatego najważniejszym zadaniem jest regularne usuwanie najstarszych gałęzi i pobudzanie rośliny do wypuszczania nowych przyrostów od podstawy.
Najstarsze pędy można rozpoznać po ciemnej, często niemal czarnej korze, silnym rozgałęzieniu i stosunkowo niewielkich rocznych przyrostach. Są też zwykle grubsze od młodych, jasnobrązowych gałęzi. Należy wycinać je możliwie nisko, tuż nad ziemią, bez pozostawiania długich kikutów.
W przypadku dorosłego, regularnie prowadzonego krzewu można usunąć około jednej czwartej najstarszych pędów. Nie należy jednak pozbywać się wszystkich starych gałęzi jednocześnie, jeżeli roślina przez kilka lat nie była przycinana. Tak gwałtowne odmłodzenie mogłoby mocno ją osłabić.
Po cięciu na krzewie powinny pozostać pędy w różnym wieku, z wyraźną przewagą młodych i silnych. To one mają w kolejnych sezonach zastępować gałęzie usuwane podczas corocznego odmładzania. Czarna porzeczka wymaga więc systematycznej wymiany starszego drewna na nowe.
Jak przycinać porzeczkę czerwoną i białą?
Porzeczki czerwona i biała wymagają ostrożniejszego podejścia. Owocują na starszych gałęziach oraz na krótkich pędach bocznych wyrastających z kilkuletniego drewna. Wycięcie zbyt dużej liczby takich gałęzi może wyraźnie zmniejszyć przyszłoroczny plon.
Po zbiorach warto przede wszystkim prześwietlić środek krzewu. Usuwa się gałęzie uszkodzone, chore, leżące na ziemi oraz rosnące do wnętrza korony. Można również wyciąć jeden lub dwa bardzo stare pędy, jeżeli krzew jest mocno zagęszczony i wytworzył wystarczającą liczbę młodszych gałęzi zastępczych.
Nie należy skracać bez potrzeby wszystkich bocznych przyrostów. To właśnie na nich mogą znajdować się pąki odpowiedzialne za przyszłe owocowanie. Mocniejsze formowanie bocznych pędów częściej przeprowadza się zimą, kiedy roślina pozostaje w stanie spoczynku.
Celem letniego cięcia czerwonej i białej porzeczki powinno być głównie poprawienie dostępu światła oraz usunięcie gałęzi, które nie będą już potrzebne. Krzew nadal musi zachować odpowiednią liczbę kilkuletnich pędów owoconośnych.
Które pędy trzeba usunąć niezależnie od gatunku?
Podczas oglądania krzewu należy najpierw zwrócić uwagę na jego stan zdrowotny. Bez względu na kolor owoców warto usunąć:
- gałęzie złamane, zaschnięte lub wyraźnie chore,
- pędy leżące na ziemi albo silnie krzyżujące się z innymi,
- bardzo cienkie przyrosty wyrastające w zacienionym środku krzewu.
Chore fragmenty najlepiej wynieść poza ogród. Nie powinny trafiać do zwykłego kompostownika, szczególnie gdy widoczne są na nich plamy, zniekształcenia, zamieranie kory albo skupiska szkodników.
Przy wycinaniu gałęzi trzeba kierować ostrze sekatora w taki sposób, aby powstała gładka rana. Poszarpane miejsce goi się wolniej i łatwiej zatrzymuje wilgoć. Grubsze pędy można usuwać sekatorem dwuręcznym lub niewielką piłą ogrodniczą.
Jak nie przycinać porzeczek po zbiorach?
Najczęstszym błędem jest skracanie całego krzewu na jednakową wysokość. Porzeczka nie jest żywopłotem i nie powinna być formowana przez powierzchowne przycinanie wszystkich końcówek. Taki zabieg prowadzi do nadmiernego rozgałęziania w górnej części rośliny i zagęszczenia jej wnętrza.
Nie należy również pozostawiać długich fragmentów po wyciętych gałęziach. Kikut znajdujący się kilka lub kilkanaście centymetrów nad ziemią może zasychać, utrudniać pielęgnację i stawać się miejscem rozwoju chorób.
Problemem jest także usuwanie zbyt wielu młodych pędów czarnej porzeczki. Ich jasna kora może sprawiać wrażenie, że są słabe lub jeszcze niepotrzebne, tymczasem to właśnie one odpowiadają za przyszłe zbiory. W porzeczkach czerwonych i białych podobnym błędem jest masowe wycinanie kilkuletnich gałęzi z licznymi krótkopędami.
Jak przyciąć długo zaniedbany krzew?
Starego, bardzo zagęszczonego krzewu nie należy odmładzać jednorazowo. Bezpieczniej rozłożyć zabieg na dwa lub trzy sezony. W pierwszym roku usuwa się pędy martwe, chore oraz część najstarszych gałęzi. W kolejnych latach wycina się następne, pozostawiając na ich miejsce młode i dobrze rozmieszczone przyrosty.
Szczególnie ostrożnie trzeba postępować z porzeczką czerwoną i białą. Jeżeli zostanie pozbawiona większości starszych gałęzi, odbuduje koronę, ale przez pewien czas może owocować słabiej. Czarna porzeczka znosi odmładzanie lepiej, ponieważ jej plon jest związany przede wszystkim z młodym drewnem.
Jeśli krzew jest bardzo stary, słabo rośnie, regularnie choruje i nie wypuszcza silnych pędów od podstawy, jego dalsze odmładzanie może nie przynieść dobrych rezultatów. W takiej sytuacji rozsądniejsza bywa wymiana rośliny na nową sadzonkę posadzoną w świeżo przygotowanym miejscu.
Co zrobić z porzeczkami po cięciu?
Po zakończeniu pracy należy zebrać odcięte gałęzie i opadłe liście, a następnie sprawdzić wilgotność ziemi. Krzewy po zbiorach nadal intensywnie rosną i przygotowują pąki na następny sezon, dlatego nie powinny cierpieć z powodu suszy.
W czasie bezdeszczowej pogody porzeczki warto podlewać obficie, ale rzadziej, tak aby woda dotarła głębiej do strefy korzeniowej. Częste zwilżanie jedynie powierzchni ziemi sprzyja rozwojowi płytkiego systemu korzeniowego.
Wokół krzewu można rozłożyć warstwę kompostu, rozdrobnionej kory lub innego materiału organicznego. Ściółka ograniczy parowanie wody i wzrost chwastów. Nie powinna jednak bezpośrednio dotykać nasady pędów.
Pod koniec lata trzeba unikać intensywnego nawożenia azotem. Mogłoby ono pobudzić porzeczki do tworzenia miękkich przyrostów, które nie zdążą odpowiednio przygotować się do zimy. W tym okresie ważniejsze jest utrzymanie umiarkowanej wilgotności gleby, zdrowych liści i odpowiednio prześwietlonej korony.
Jak powinien wyglądać dobrze przycięty krzew?
Po prawidłowo przeprowadzonym cięciu porzeczka nie musi wyglądać idealnie symetrycznie. Ważniejsze jest to, aby pędy nie tłoczyły się w środku, nie leżały na ziemi i nie ocierały się o siebie.
Czarna porzeczka powinna składać się głównie z mocnych gałęzi jednorocznych, dwuletnich i kilku nieco starszych. Co roku najstarsza część krzewu jest stopniowo zastępowana nowymi przyrostami.
Porzeczka czerwona i biała powinna zachować stabilną konstrukcję złożoną z kilkuletnich pędów bocznych. Usuwa się z niej przede wszystkim gałęzie zbyt stare, słabe i źle rozmieszczone, ale pozostawia wystarczająco dużo starszego drewna z krótkopędami owoconośnymi.
Dzięki takiemu podejściu letnie cięcie nie pozbawi roślin przyszłorocznego plonu. Stanie się natomiast elementem stopniowej wymiany gałęzi, poprawi dostęp światła do dojrzewających pędów i pomoże utrzymać porzeczki w dobrej kondycji przez kolejne lata.
Źródło: www.faunaflora.com.pl
