Rzepak ozimy należy do najbardziej wymagających roślin uprawnych. Wysoki potencjał plonowania można wykorzystać tylko wtedy, gdy plantacja pozostaje zdrowa przez cały okres wegetacji. Choroby grzybowe pojawiają się już jesienią, rozwijają się zimą i wiosną, a część z nich ujawnia swoje skutki dopiero przed zbiorem. Wczesne rozpoznanie objawów oraz odpowiednia profilaktyka pozwalają znacząco ograniczyć straty.
Sucha zgnilizna kapustnych
To jedna z najgroźniejszych chorób rzepaku. Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się jesienią na liściach w postaci jasnych, nieregularnych plam z ciemnymi punktami. W późniejszym okresie patogen przenika do szyjki korzeniowej i łodygi.
Silnie porażone rośliny gorzej zimują, łatwiej się łamią i przedwcześnie dojrzewają. Straty mogą być bardzo duże, szczególnie podczas wilgotnej jesieni i łagodnej zimy.
Ochrona opiera się na odpowiednim zmianowaniu, stosowaniu kwalifikowanego materiału siewnego oraz terminowym wykonaniu zabiegów fungicydowych.
Zgnilizna twardzikowa
Choroba rozwija się przede wszystkim w okresie kwitnienia. Jej sprawcą jest grzyb, którego zarodniki infekują opadające płatki kwiatowe. W sprzyjających warunkach przenikają one do łodyg, powodując ich gnicie.
Na porażonych roślinach pojawiają się jasne plamy, a wewnątrz łodyg można znaleźć charakterystyczne czarne sklerocja. Zainfekowane rośliny często przedwcześnie zamierają i wydają mniej nasion.
Duże znaczenie ma właściwy płodozmian, ograniczenie udziału rzepaku w strukturze zasiewów oraz wykonanie ochrony w pełni kwitnienia.
Czerń krzyżowych
Czerń krzyżowych atakuje liście, łodygi i łuszczyny. Charakterystycznym objawem są ciemne, okrągłe plamy z widocznymi koncentrycznymi pierścieniami.
Silne porażenie łuszczyn prowadzi do ich przedwczesnego pękania, co zwiększa osypywanie nasion i obniża plon.
Ryzyko wystąpienia choroby wzrasta podczas ciepłej i wilgotnej pogody, szczególnie pod koniec okresu wegetacji.
Szara pleśń
Szara pleśń najczęściej rozwija się podczas długotrwałej wilgotnej pogody. Patogen poraża liście, łodygi oraz kwiaty, prowadząc do powstawania brunatnych plam pokrytych szarym nalotem.
Największe zagrożenie występuje na gęstych plantacjach o ograniczonej cyrkulacji powietrza. Choroba może znacząco ograniczać liczbę wykształconych łuszczyn.
Mączniak prawdziwy
Mączniak prawdziwy pojawia się zwykle pod koniec sezonu. Na liściach oraz łodygach widoczny jest biały, mączysty nalot, który stopniowo obejmuje coraz większą powierzchnię.
Silnie porażone rośliny mają ograniczoną powierzchnię asymilacyjną, co wpływa na słabsze wypełnienie nasion.
Rozwojowi choroby sprzyjają ciepłe dni i umiarkowana wilgotność powietrza.
Werticilioza rzepaku
W ostatnich latach coraz większym problemem staje się werticilioza. Choroba rozwija się wewnątrz tkanek przewodzących, przez co często pozostaje niezauważona aż do końcowych faz wegetacji.
Objawy obejmują przedwczesne dojrzewanie roślin, przebarwienia łodyg oraz zamieranie tkanek. W przekroju łodygi można zaobserwować brunatnienie wiązek przewodzących.
Ze względu na ograniczone możliwości zwalczania duże znaczenie ma profilaktyka oraz właściwy płodozmian.
Kiła kapusty
Kiła kapusty jest jedną z najgroźniejszych chorób systemu korzeniowego. Powoduje powstawanie charakterystycznych narośli, które utrudniają pobieranie wody i składników pokarmowych.
Rośliny więdną mimo odpowiedniej wilgotności gleby, słabo rosną i często przedwcześnie zamierają. Patogen może utrzymywać się w glebie przez wiele lat.
Najlepszą metodą ograniczania choroby jest zachowanie długiej przerwy w uprawie rzepaku na tym samym polu, utrzymywanie odpowiedniego odczynu gleby oraz wybór odmian o podwyższonej tolerancji.
Jak ograniczyć rozwój chorób rzepaku?
Skuteczna ochrona plantacji rozpoczyna się jeszcze przed siewem. Ważne znaczenie ma odpowiedni płodozmian, terminowy siew, właściwe nawożenie oraz dobór odmian dostosowanych do lokalnych warunków.
Nie należy także zaniedbywać monitorowania plantacji. Regularna lustracja pozwala wykryć pierwsze objawy chorób i podjąć decyzję o wykonaniu zabiegu we właściwym terminie. Połączenie profilaktyki z dobrze zaplanowaną ochroną fungicydową pozwala utrzymać wysoką zdrowotność rzepaku i w pełni wykorzystać potencjał plonowania.
Źródło: www.faunaflora.com.pl
